Βλέποντας με τα μάτια της κατάστασης εξαίρεσης. Του Gabriele de Seta

[Δημοσιεύθηκε στις 12 Μαρτίου στο paranom. asia. Μετάφραση Ίρια Γραμμένου]

Ακριβώς όταν η πανδημία του COVID-19 άρχιζε να σαρώνει τον κόσμο, βρέθηκα να δουλεύω σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα στη Νορβηγία, εξαιτίας ενός γλυκόπικρου συνδυασμού προσωπικής φιλοδοξίας και παγκόσμιας έκτακτης ανάγκης.

Καθώς τακτοποιούμουν στο νέο μου γραφείο και σχεδίαζα τα επόμενα τρία χρόνια ακαδημαϊκής καριέρας, οι φίλοι και οι συγγενείς μου έμπαιναν σε καραντίνα στην Ουχάν ή ετοιμάζονταν για απαγόρευση κυκλοφορίας σε άλλα μέρη του κόσμου. Γράφω αυτήν την ανάρτηση έχοντας επιστρέψει στο πανεπιστήμιό μου λίγο πριν ο Π.Ο.Υ. ανακηρύξει τον ιό πανδημία και προτού η πολυκατοικία όπου μένω κλειδωθεί για μερικές εβδομάδες, στο πλαίσιο μιας, κρατικά επιβαλλόμενης, κοινωνικής απομόνωσης. Όπως και να ’χει, το πρόγραμμα στο οποίο εργάζομαι με ζήλο, αφορά τη μηχανική όραση και εξετάζει τους τρόπους εφαρμογής και χρήσης αυτής της τεχνολογίας στην καθημερινή ζωή της Κίνας, η οποία μοιάζει σιγά σιγά να επιστρέφει σε κάποιο επίπεδο κανονικότητας. Στο μεταξύ, η Κίνα έχει χρησιμοποιήσει τη μηχανική όραση προκειμένου να αντικρίσει τον εαυτό της και να εντοπίσει τον ιό, όσο αυτός εξαπλωνόταν μεταξύ των πολιτών της.

Παρακολουθώντας το ξέσπασμα της πανδημίας μέσα από τα κοινωνικά μέσα και τους τίτλους των εφημερίδων, παρατήρησα τους πολλαπλούς ρόλους που παίζει η μηχανική όραση σε αυτήν την κατάσταση και άρχισα να παρακολουθώ τους τρόπους με τους οποίους η συγκεκριμένη τεχνολογία εγγράφεται σε διάφορες συζητήσεις: αυτές κυμαίνονται από τη γενικευμένη δυσπιστία απέναντι στην αυταρχική επιτήρηση και την ενσωμάτωση των εγχώριων τεχνολογικών επιχειρήσεων στην κρατική προπαγάνδα, μέχρι την ενθουσιώδη εξύμνηση της δεδομενοποίησης (datafication)i και της ψηφιακής διακυβέρνησης. Η απάντηση της Κίνας στην πανδημία του COVID-19 δεν είναι απλώς μια κεντρική προσπάθεια της κυβέρνησης να καταστήσει τους πολίτες της «αναγνώσιμους» –αυτό δηλαδή που ο James Scott αποκάλεσε «να βλέπεις όπως το κράτος»–, αλλά επίσης η αξιοποίηση μιας νέας δυνατότητας εντοπισμού που παρέχουν οι ψηφιακές τεχνολογίες, στο βαθμό που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης. Αυτό είναι ένα σημαντικό φαινόμενο, επειδή, με τα λόγια του Benjamin Bratton, «οι οπτικές θέσεις ενός κράτους –το πώς βλέπει τον κόσμο και τα συστατικά του μέρη, καθώς και το πώς οι πολίτες του βλέπουν τον εαυτό τους μέσα από τα περιρρέοντα ποσοτικά κοινά (commons)– ίσως φέρουν μέσα τους όλα τα οφέλη και τις αποτυχίες των προηγούμενων επικοινωνιακών μορφών» (2015, σ. 121).

Όμως πώς συγκρότησε η Κίνα την «οπτική της θέση» απέναντι στο ξέσπασμα του COVID-19; Στις αρχές της επιδημίας, τότε ακόμα που η προέλευση του ιού εντοπιζόταν στην Κεντρική Αγορά Θαλασσινών Τροφίμων Χουανάν, στην Ουχάν (κάτι που τώρα πια αμφισβητείται), η ανίχνευση του ιού επαφιόταν σε κάποιους ανήσυχους πολίτες που εφάρμοζαν παραδοσιακές μορφές επιτήρησης – αυτό που θα αποκαλούσαμε «το μάτι της γειτονιάς»: οι άνθρωποι φωτογράφιζαν τις πινακίδες των αυτοκινήτων και τις μοιράζονταν στα κοινωνικά μέσα, προειδοποιώντας ο ένας τον άλλον για την ύποπτη παρουσία κατοίκων της Ουχάν στη δική τους πόλη ή περιοχή. Καθώς δεν υπήρχαν επίσημα μέτρα ή συστάσεις, το μόνο που είχαν στη διάθεσή τους ήταν οι κάμερες των κινητών τηλεφώνων και οι ατελείς γεωεντοπιστικές δυνατότητες που τους παρείχαν οι πινακίδες. Αυτή η στρατηγική υιοθετήθηκε γρήγορα από τις αρχές, που άρχισαν να παρακολουθούν την κίνηση των αυτοκινήτων από τη μια επαρχία στην άλλη. Αποσπάσματα τέτοιων καταγγελιών αναπαράχθηκαν και κυκλοφόρησαν ως ειδήσεις ή φωτογραφίες, καλλιεργώντας ένα γενικευμένο κλίμα φόβου απέναντι στους κατοίκους της Ουχάν. Για παράδειγμα, ένα σχόλιο στην εφαρμογή WeChat ισχυριζόταν ότι, σύμφωνα με δεδομένα από το Σύστημα Δημόσιας Ασφάλειας της Σεντζέν και από το Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων, εντοπίστηκαν 60.000 άνθρωποι να εισέρχονται στη Σεντζέν από την Ουχάν. Οι τοπικές αρχές θορυβήθηκαν και εξέδωσαν ειδοποίηση που προέτρεπε τον ντόπιο πληθυσμό να αποφεύγει τις μετακινήσεις και να προετοιμαστεί για να περάσει το Φεστιβάλ της Άνοιξης στο σπίτι.

Οι τεχνολογικές επιχειρήσεις σύντομα αναπροσάρμοσαν τις πλατφόρμες τους ώστε να εξυπηρετούν αυτήν τη δια-επαρχιακή επιτήρηση, βασιζόμενες σε αλληλοδιασταυρούμενες ροές δεδομένων: όπως προειδοποιεί ένα άλλο μήνυμα στο WeChat, η Alibaba υποτίθεται ότι εντόπισε, σε μία μόνο μέρα, 6.000 κατοίκους της Ουχάν να επιχειρούν να πραγματοποιήσουν συναλλαγές στη Σαγκάη, μέσω Alipay, αφήνοντας έτσι να εννοηθεί ότι επρόκειτο για μαζική έξοδο από την πόλη, που θα απειλούσε την παράκτια μεγαλούπολη. Πολλοί αντιλήφθηκαν ότι αυτή η αναπροσαρμογή ενός αστικού τρόπου ζωής που βασιζόταν πια σε «ευφυή» συστήματα και πλατφόρμες, δεν ήταν παρά η αναμενόμενη επιβεβαίωση των δυνατοτήτων της κρατικής επιτήρησης. Όπως πειστικά γράφει η Liza Lin στην Wall Street Journal, ο εντοπισμός της κίνησης μολυσμένων ή ευπαθών ατόμων ήταν μια ήδη διαθέσιμη δυνατότητα του κινεζικού συστήματος επιτήρησης, που εκτείνεται από τους δρόμους μέχρι το μετρό και από τα κινητά τηλέφωνα μέχρι τα κοινωνικά μέσα, ενώ συνδυάζει την οπτική ταυτοποίηση με τον γεωεντοπισμό, καθώς και άλλα ίχνη δεδομένων.

Ένα άλλο πιο κοινότοπο σημείο όπου ο COVID-19 συναντάει τη μηχανική όραση, αφορά τα πρόσωπα των ανθρώπων. Καθώς ο ιός εξαπλωνόταν, οι πολίτες κατέφυγαν στη χρήση χειρουργικής μάσκας, η οποία εξάλλου έγινε υποχρεωτική στις επαρχίες που είχαν πολλά κρούσματα. Ωστόσο, οι άνθρωποι σύντομα συνειδητοποίησαν ότι το να φορούν μάσκες καθιστούσε δύσχρηστα και άβολα τα συστήματα αναγνώρισης προσώπου, που μεταξύ άλλων υπάρχουν στα «έξυπνα» κινητά, στις πύλες των οικιστικών συγκροτημάτων και στα τερματικά πληρωμής. Πολλοί επεσήμαναν την παράξενη αναλογία μεταξύ της παρούσας κατάστασης και της απαγόρευσης της χρήσης μάσκας στις διαδηλώσεις του Χονγκ Κονγκ το 2019, η οποία είχε υπαγορευτεί από την ανάγκη να ταυτοποιούνται οι διαδηλωτές. Παρά τις ριζικές διαφορές τους, η πανδημία και οι διαδηλώσεις αποτελούν δύο καθεστώτα εξαίρεσης που αναδεικνύουν το πρόσωπο ως κομβικό σημείο που προσφέρεται για άσκηση βιοπολιτικής. Όπως και να ’χει, σε συνθήκες εξαίρεσης η τεχνολογία συχνά βρίσκει λύσεις που ξεπερνούν τις δυσκολίες: άρχισαν να ξεφυτρώνουν αυτόματοι πωλητές μασκών που χρησιμοποιούν την αναγνώριση προσώπου για να ταυτοποιήσουν τους αγοραστές και να επιβάλουν περιορισμούς στον αριθμό των μασκών ανά πελάτη· και τελικά, μια τεχνολογική εταιρία στο Τσενγκντού κατασκεύασε ένα πρόγραμμα τρισδιάστατης αναγνώρισης προσώπου, το οποίο παρέκαμπτε τις μάσκες, ενώ ταυτόχρονα μετρούσε τη θερμοκρασία του σώματος των ανθρώπων.

Πέρα από τις πινακίδες των αυτοκινήτων και τις μάσκες, οι εγχώριες τεχνολογικές εταιρείες ανταγωνίζονται για να κάνουν τη ζωή στην καραντίνα ευκολότερη, κάτι που αποδεικνύεται πολύ βολικό, αφού στηρίζει τα κυβερνητικά μέτρα και άρα τις βοηθάει να προβάλλουν την αφοσίωσή τους στο δημόσιο συμφέρον. Όπως ήταν αναμενόμενο, μαζί με τις δωρεές, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τις πλατφόρμες επικοινωνίας, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πια τη σημαντικότερη συνεισφορά εταιρειών όπως η Tencent, η Baidu και η Alibaba. Αυτές εφοδιάζουν τους ερευνητές με πλατφόρμες υπολογιστικού νέφους (cloud computing platforms) και προγνωστικούς αλγόριθμους, ώστε να τους βοηθήσουν στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν τους φορείς του ιού και να δοκιμάσουν νέα φάρμακα. Η ευρεία εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης έχει εδραιώσει την πεποίθηση ότι αυτή η τεχνολογία πρωτοστατεί στην κινεζική αντιμετώπιση της πανδημίας, όπως εξάλλου γίνεται φανερό από μια πληθώρα ρεπορτάζ που εγκωμιάζουν την αυτοματοποιημένη παροχή πληροφοριών υγείας μέσω chatbots,ii τα αυτόνομα οχήματα που χρησιμοποιούνται για την απολύμανση και τη διανομή αγαθών, καθώς και μια νοσοκομειακή πτέρυγα στην Ουχάν που «λειτουργεί αποκλειστικά με ρομπότ».

Ας αναφέρουμε ένα παράδειγμα που αφορά τα drones, για να δείξουμε ότι οι τεχνολογίες μηχανικής όρασης είναι εξίσου υπερεκτιμημένες και αμφισβητούμενες. Καθώς ο COVID-19 εξαπλωνόταν και πέρα από την Ουχάν, κάποιοι κάτοικοι μικρών πόλεων ανέβασαν πλάνα τραβηγμένα από drone, που έδειχναν ανθρώπους στην ύπαιθρο να επιπλήττονται από ιπτάμενα ηχεία τα οποία τους καλούσαν να φορέσουν μάσκες και να γυρίσουν σπίτι. Αν λάβουμε υπόψη τις αστείες ατάκες που επένδυαν τις εικόνες, είναι πιθανό ότι, σε μεγάλο βαθμό, αυτά τα βίντεο γυρίστηκαν με χιουμοριστική διάθεση από κάποιους ελάσσονες αστέρες του ίντερνετ, είτε για να αναπαραχθούν στα κοινωνικά δίκτυα είτε για να τεθούν στην υπηρεσία των δημόσιων αρχών. Ωστόσο, εκτός Κίνας παρουσιάστηκαν ως δυστοπικό μοντέλο απολυταρχικού ελέγχου μέσα σε ένα καθεστώς επιτήρησης, την ίδια στιγμή που τα εγχώρια κρατικά μέσα ενημέρωσης τα αγκάλιασαν ως σύμβολα εθνικής καινοτομίας. Στην πραγματικότητα, τα drones έχουν χρησιμοποιηθεί για μια ποικιλία σκοπών: για την άντληση πληροφοριών σχετικά με την κυκλοφοριακή κίνηση μέσω κωδικών QR,iii για την απολύμανση και για την εξ αποστάσεως μέτρηση της θερμοκρασίας των σωμάτων. Αν και η πραγματική χρησιμότητά τους στις παρούσες συνθήκες παραμένει αμφίβολη, ο David Li σημειώνει ότι αυτό το είδος του πειραματισμού είναι τελείως αναμενόμενο εάν λάβουμε υπόψη μας το μέγεθος της κινεζικής παραγωγής drones, καθώς και το γεγονός ότι ήδη drones υψηλής αντοχής διατίθενται προς αγροτική χρήση σε ολόκληρη την κινεζική ύπαιθρο.

Οι ίδιοι οι κώδικες QR είναι η απλούστερη εφαρμογή της μηχανικής όρασης στην Κίνα σήμερα και σε όλη τη διάρκεια της πανδημίας έχουν αξιοποιηθεί ως πύλες για ένα πλήθος σκοπών: από τη σύνδεση των πολιτών μεταξύ τους μέχρι τις δηλώσεις μετακίνησης σε καθεστώς καραντίνας, και από την παρακολούθηση του ιστορικού των περιαγωγών σε ένα κινητό τηλέφωνο μέχρι τις εντολές για ψηφιακές πληρωμές και δωρεές.

Η πιο σχετική καινοτομία είναι το σύστημα που εισήγαγε η Alibaba στο Χανγκτσόου: αυτό το σύστημα αντιστοίχιζε έναν χρωματικό κωδικό QR σε κάθε πολίτη, ανάλογα με τη δήλωση του ίδιου σχετικά με το ταξιδιωτικό του ιστορικό και την κατάσταση της υγείας του. Αυτές οι πληροφορίες, σε συνδυασμό με την ταυτοποίηση των στοιχείων του, του επέτρεπαν να περνάει τα σημεία ελέγχου στους δημόσιους χώρους. Κατόπιν, οι κωδικοί QR με το πράσινο, κίτρινο και κόκκινο χρώμα τέθηκαν σε εφαρμογή και στη Σαγκάη, και η ενσωμάτωσή τους στις λειτουργίες «Υπηρεσίες Πόλης» της εφαρμογής Alipay αποδεικνύει την προσπάθεια που καταβλήθηκε ώστε οι πλατφόρμες να λειτουργήσουν ως ψηφιακές υποδομές. Παρομοίως, οι υπηρεσίες κλήσης ταξί έχουν επίσης εισαγάγει ένα σύστημα που απαιτεί από τους χρήστες να σκανάρουν τους κωδικούς QR όταν χρησιμοποιούν οποιοδήποτε μέσο μαζικής μεταφοράς, προκειμένου να συλλέγονται πληροφορίες και να μεταβιβάζονται στις υγειονομικές αρχές ώστε να ανιχνεύονται οι επαφές μεταξύ των επιβατών.

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι η μηχανική όραση τροφοδοτεί επίσης την τεχνολογία των διαγνωστικών ελέγχων. Τα σημεία ελέγχου που έχουν εγκατασταθεί στα αεροδρόμια, στους σταθμούς και στις εισόδους κτιρίων, συχνά χρησιμοποιούν θερμικές κάμερες, ενώ αναφέρεται ότι έχουν εγκατασταθεί και στα λεωφορεία για να προειδοποιούν τον οδηγό σχετικά με την ενδεχόμενη παρουσία κάποιου επιβάτη με πυρετό. Ένα σύντομο βίντεο που κυκλοφόρησε από την Global Times δείχνει αστυνόμους στο Τσενγκντού να φορούν «ευφυή κράνη υψηλής τεχνολογίας» όπου έχουν ενσωματωθεί θερμικές κάμερες, ενώ ένα ρομπότ τις χρησιμοποιεί για να ελέγξει τη θερμοκρασία των περαστικών στην Καντώνα. Αν και η θερμοκρασία δεν είναι ένα απολύτως χρήσιμο στοιχείο μέτρησης, δεδομένης της μακράς επώασης του COVID-19, οι διαδικασίες ιατρικής απεικόνισης είναι κρίσιμες για τη διάγνωση· τόσο η εταιρική πλατφόρμα Alibaba όσο και η Ping An διατείνονται ότι έχουν δημιουργήσει αυτόματα συστήματα που είναι ικανά να ανιχνεύουν τον κορωναϊό στις αξονικές τομογραφίες με μεγαλύτερη ακρίβεια από το ανθρώπινο μάτι και μάλιστα σε πολύ συντομότερο χρόνο. Μολονότι ακόμα πιο ύποπτοι ισχυρισμοί εμφανίζονται σε αφθονία –όπως για παράδειγμα ότι έχει δημιουργηθεί ένα σύστημα που μπορεί να ανιχνεύσει τον ιό με βάση τη σωματική στάση και το βάδισμα των ανθρώπων–, είναι πάντως αναμφίβολο ότι η εφαρμογή της μηχανικής μάθησηςiv στην ιατρική απεικόνιση μπορεί να βελτιώσει τη δυνατότητά μας να επεξεργαζόμαστε τις ροές των πολιτών και τα ιατρικά δεδομένα.

Ας απαντήσω στο αρχικό μου ερώτημα: προκειμένου να αναπτύξει την οπτική της θέση σχετικά με την αντιμετώπιση του COVID-19, η Κίνα επιστράτευσε ήδη υπάρχουσες ψηφιακές υποδομές καθώς και τα συστήματα επιτήρησης που βασίζονται σε αυτές και αναπροσάρμοσε τα τεχνικά συστήματα μεγάλης κλίμακας (καθώς και τις ιδιωτικές εταιρείες που βρίσκονται από πίσω τους) έτσι ώστε να μπορούν να παρέχουν ένα συνονθύλευμα από τεχνολογίες της όρασης: κάμερες για την κυκλοφοριακή κίνηση και θερμικές κάμερες, drones και άλλα αυτόματα οχήματα, «έξυπνα» κινητά και κώδικες QR. Όλα αυτά συνδυάστηκαν και στοιχήθηκαν στην αναζήτηση μιας οπτικής που θα εξυπηρετούσε την εξελισσόμενη κατάσταση εξαίρεσης. Είναι βέβαιο ότι αυτά συνέβησαν αργότερα από ό,τι θα έπρεπε, αφότου δηλαδή είχαν προηγηθεί οι απόπειρες να αποσιωπηθούν και να φιμωθούν οι ανησυχίες του υγειονομικού προσωπικού. Και αυτή η καθυστέρηση κοστίζει ολοένα και περισσότερες ζωές στην Κίνα και σε ολόκληρο τον κόσμο. Πάντως, είναι ακόμα πιο βέβαιο ότι αυτές οι τεχνολογίες συχνά δοκιμάστηκαν σε πόλεις και περιοχές που είχαν πληγεί πολύ λιγότερο, την ίδια στιγμή που η επαρχία Χουπέι, καθώς και η πρωτεύουσά της Ουχάν, πάλευαν με την πολύ επιτακτικότερη έλλειψη σε νοσοκομειακές κλίνες και ιατρικές προμήθειες.

Αλλά σε γενικές γραμμές, είτε πρόκειται για δοκιμασμένες διαγνωστικές τεχνολογίες που τώρα λανσάρονται εκ νέου, είτε για πειραματικά συστήματα επιτήρησης μεγάλης κλίμακας που είχαν καθημερινές εφαρμογές και τώρα αναπροσαρμόζονται, η ευρεία χρήση της μηχανικής όρασης ως απάντηση στην επιδημία του COVID-19 εγείρει ζητήματα απανθρωποποίησης και ανελευθερίας. Όπως πολύ καίρια επισημαίνει ο Rogier Creemers, η ψηφιακή διακυβέρνηση της Κίνας συνιστά οντολογική μετατόπιση από το πανοπτικό στο πανφασματικόv μοντέλο, το οποίο στοχεύει να καταστήσει την κινεζική κοινωνία «αναγνώσιμη και προβλέψιμη» (2017, σ. 89), καθώς αντικαθιστά την άμεση επιτήρηση με ένα συνδυασμό από συνεχείς ροές περιρρέοντων δεδομένων.vi Το ερώτημα που τίθεται αφορά το κατά πόσον τέτοιοι οπτικοί τρόποι μπορούν να συνδράμουν εκείνα τα είδη του βλέπειν –που δεν εμπίπτουν στην ανθρώπινη αισθητηριακή κλίμακα όσον αφορά τη μετάδοση του ιού και τις πλανητικές ροές– που θα καθιστούσαν περιττή μια κατάσταση εξαίρεσης. Τώρα που η πανδημία απειλεί να απαγορεύσει την κυκλοφορία σε ολόκληρο τον πλανήτη, αυτό αποτελεί πια επιτακτικό ζήτημα.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

Bratton, B. H. (2015). The Stack: On software and sovereignty. MIT Press.

Creemers, R. (2017). “Cyber China: Upgrading propaganda, public opinion work and social management for the twenty-first century”. Journal of Contemporary China, 26 (103), 85-100.

Scott, J. C. (1998). Seeing like a state: How certain schemes to improve the human condition have failed. Yale University Press.

i Ο όρος δεδομενοποίηση δεν πρέπει να συγχέεται με τον όρο ψηφιοποίηση, ο οποίος αφορά τη μετατροπή αναλογικών περιεχομένων σε ψηφιακά. Η δεδομενοποίηση αποτελεί ευρύτερη διαδικασία, καθώς σημαίνει τη μετατροπή ποιοτικών δεδομένων σε ψηφιακά ποσοτικοποιημένη μορφή. Βλ. Kenneth Neil Cukier και Viktor Mayer Schoenberger, «Η θεαματική ανάδυση των “μεγάλων δεδομένων”», στο Foreign Affairs, The Hellenic Edition, http://www.foreignaffairs.gr/articles/69431/kenneth-neil-cukier-kai-viktor-mayer-schoenberger/i-theamatiki-anadysi-ton-%C2%ABmegalon-dedomenon%C2%BB?page=4. [Όλες οι σημειώσεις είναι της μεταφράστριας.]

ii Πρόκειται για προγράμματα που προσομοιάζουν τη φυσική συζήτηση με άνθρωπο, χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο.

iii Ο κώδικας QR είναι ένα γραμμωτός κώδικας, δηλαδή ένα είδος barcode. Το πλήρες όνομά του είναι Quick Response Code, που δηλώνει ότι τα δεδομένα του μπορούν να αποκωδικοποιούνται με μεγάλη ταχύτητα.

iv Η μηχανική μάθηση αποτελεί κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης και αφορά τη μελέτη αλγορίθμων και στατιστικών μοντέλων. Βασίζεται στην ιδέα ότι τα συστήματα μπορούν να μαθαίνουν από τα δεδομένα, να αναγνωρίζουν μοτίβα και να παίρνουν αποφάσεις με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.

v Μεταφράζουμε «πανφασματικό» τον αγγλικό όρο «panspectron». Ενώ στο πανοπτικό μοντέλο τα αντικείμενα είναι τοποθετημένα γύρω από έναν κεντρικό παρατηρητή, στο πανφασματικό μοντέλο μια ποικιλία αισθητήρων τοποθετείται παντού γύρω από τα αντικείμενα προς επιτήρηση. Ο όρος επινοήθηκε από τον Manuel DeLanda που γράφει: «Το πανφασματικό δεν συλλέγει απλώς συγκεκριμένα σώματα και συγκεκριμένες (οπτικές) πληροφορίες σχετικά με αυτά. Αντίθετα, συγκεντρώνει πληροφορίες για όλα τους ταυτοχρόνως και χρησιμοποιεί υπολογιστές για να επιλέξει εκείνα τα τμήματα των δεδομένων που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη επιτήρηση που έχει αναλάβει», Manuel DeLanda, War in the Age of Intelligent Machines, Zone Books, 1991, σ. XX.

vi Πρόκειται για δεδομένα που δεν αποθηκεύονται στους συνηθισμένους αποθηκευτικούς χώρους ενός υπολογιστή και γενικά δεν είναι ορατά μέσω του λειτουργικού συστήματος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: