Αυτο-απομόνωση, Αυτο-μόρφωση: Πολιτική Εκπαίδευση στην Πανδημία. Plan C

[ Δημοσιεύθηκε στο weareplanc.org στις 27 Μαρτίου- Μετάφραση: Μάρω Πανταζίδου ]

Όλ@ μας θα περάσουμε ουσιαστικό χρόνο μέσα λόγω της πανδημίας covid-19. Η αυτο-απομόνωση, η απαγόρευση κυκλοφορίας και η καραντίνα είναι τεράστιες προκλήσεις υπό τις τωρινές πολιτικές και οικονομικές συνθήκες –όπως ήδη έχουμε δει–, αλλά ακριβώς αυτό διαρρηγνύει την πολιτική και οικονομική λογική ενός συνεχώς αυξανόμενου αριθμού ανθρώπων. Πολλ@ έχουν ξαφνικά μεγάλες ποσότητες σχετικά ελεύθερου χρόνου και βλέπουν τα χρηματιστήρια να συγκεντρώνουν τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι, που ζουν κι αναπνέουν, είναι εγκλωβισμένοι μεταξύ της ανάγκης να δουλέψουν –και άρα να βάλουν σε ρίσκο τους ίδιους και τους αγαπημένους τους– και του φόβου να μην έχουν πλέον τα μέσα να αυτο-συντηρηθούν. Το «δικαίωμα στην εργασία» μοιάζει να αποκτά προτεραιότητα έναντι του δικαιώματος στη ζωή –πόσο μάλλον έναντι του δικαιώματος σε μια αξιοβίωτη ζωή– και όλα αυτά με επισφαλή ή και καθόλου πρόσβαση στην υγεία, ακόμα και σε κράτη με υπάρχουσες δημόσιες υπηρεσίες. Και έτσι, η φύση του τωρινού συστήματος που είναι κατά της κοινωνίας, κατά της ανθρωπιάς και, στην ουσία, κατά της ζωής, γίνεται κάθε μέρα και πιο ορατή.

Μια ευκαιρία και ένας κίνδυνος

Η διάρρηξη της «κανονικότητας» προσφέρει μια ευκαιρία: την δυνατότητα να μετατρέψουμε την επίγνωση της τεράστιας πρόκλησης που η πανδημία αποτελεί για το παρόν πολιτικο-οικονομικό σύστημα, και άρα και την επίγνωση της απάνθρωπης φύσης του, σε μια συνειδητή επιθυμία να ξεπεράσουμε αυτό το σύστημα, και να το αντικαταστήσουμε με μια ανθρώπινη και κοινωνική εναλλακτική που θα δίνει αξία στην ζωή και θα μπορεί να αντιμετωπίσει ουσιαστικά τέτοιες κρίσεις. Η εκπαίδευση, από τη Ρόζα Λουξεμπούργκ ως την Λούσυ Πάρσονς, έχει αναγνωριστεί ως ουσιώδες στοιχείο κάθε επαναστατικής διαδικασίας, και οι τωρινές απαγορεύσεις ανά τον κόσμο προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία για πολιτική εκπαίδευση σε μια στιγμή όπου τόσο η συσσώρευση του κεφαλαίου (δηλαδή «η οικονομία») όσο και η κοινωνική αναπαραγωγή, δηλαδή τα πράγματα που εξασφαλίζουν την καθημερινή μας ζωή, βρίσκονται εν μέσω σοβαρής κρίσης και πολλ@ για πρώτη φορά δοκιμάζουν να οργανωθούν στις γειτονιές τους.

Αυτή η ευκαιρία ίσως αντιπροσωπεύει μια από τις πολύ λίγες δυνητικά θετικές πλευρές της πανδημίας. Παρουσιάζει ωστόσο και ξεκάθαρους κινδύνους. Το να αντιλαμβάνεται κανείς όλο και περισσότερο τα όρια του παρόντος συστήματος, χωρίς όμως να έχει πρόσβαση σε κριτικές και ριζοσπαστικές προσεγγίσεις, ανοίγει εύκολα το δρόμο προς θεωρίες συνομωσίας. Οι θεωρίες συνομωσίας (και αυτ@ που τις πιστεύουν) δεν είναι «χαζοί». Είναι μέρος μιας προσπάθειας, όσο χονδροειδής και αν είναι, να βρει κανείς μια συστηματική εξήγηση στο γιατί τα πράγματα είναι όπως είναι. Η έλξη που ασκούν έγκειται στο ότι μοιάζουν με λογικοφανείς εξηγήσεις για περιστάσεις που διαφορετικά θα παρέμεναν παράδοξες και τρομακτικές. Ο κίνδυνος από την άλλη έγκειται στο ότι χρησιμοποιούν μια κοινή λογική που είναι ήδη αναγνωρίσιμη εντός του συστήματος –απλά εδώ τραβηγμένη σε μια περίτεχνη φαντασία– προκειμένου να προσδώσουν μια συστηματική όχι όμως μια συστημική εξήγηση.

Η συνάφεια των θεωριών συνομωσίας με την «κοινή λογική» του συστήματος –δείτε για παράδειγμα πόσο εύκολα οι συζητήσεις γύρω από τον γεωπολιτικό και οικονομικό ρόλο της Κίνας μετακυλούν σε συνομωσιολογικές φαντασίες άρρητα συνδεδεμένες με ρατσιστικά στερεότυπα– κάνει τις θεωρίες συνομωσίας και όσ@ τις πιστεύουν εύκολη λεία για ακροδεξιούς καιροσκόπους. Αυτός ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα οξύς μέσα σε μια κρίση που απαιτεί κρατικές παρεμβάσεις, όπως τουλάχιστον συμβαίνει στις τρέχουσες συνθήκες, και συνεπώς ενέχει τάσεις που διευκολύνουν τον κρατικό αυταρχισμό, το κλείσιμο των συνόρων, την αυξημένη επιτήρηση, τον ασφυκτικό περιορισμό της κυκλοφορίας, τα αστυνομικά μπλόκα, την κινητοποίηση του στρατού, και άλλα. Οι ακροδεξιοί καιροσκόποι αδημονούν να εξελίξουν την κοινή λογική που τροφοδοτεί, σε συνειδητό ή ημι-συνειδητό επίπεδο, θεωρίες συνομωσίας, σε πλήρως ανεπτυγμένες φασιστικές κοσμοθεωρίες. Οι φασιστικές κοσμοθεωρίες είναι ψευδο-επιστημονικές: πηγαίνουν πέρα από την απλοϊκή, αν και περίτεχνη, υπερβολή των θεωριών συνομωσίας και κατασκευάζουν επιχειρήματα για ένα σύστημα που στηρίζεται στην ύπαρξη υποτιθέμενων «εχθρών» με βάση την φυλή, το φύλο, την τάξη. Και υποστηρίζουν ότι μόνον αν αυτοί οι εχθροί θα μπορούσαν να ελεγχθούν ή/και να αφανιστούν, το σύστημα θα μπορούσε να «δουλεύει» για μας, και έτσι κατασκευάζονται βίαια «ανεπιθύμητες» κοινωνικές κατηγορίες και οι άνθρωποι που τυχαίνει να εμπίπτουν σε αυτές βιώνουν τον κανονικοποιημένο εξαναγκασμό του κράτους σε αυξημένο βαθμό.

Συνεπώς, ο βαθύς κίνδυνος της ακροδεξιάς καιροσκοπίας αυτή την στιγμή σημαίνει ότι δε μπορούμε να εφησυχάζουμε με κλασσικές φιλελεύθερες απαντήσεις στις θεωρίες συνομωσίας, περιφρονώντας τους «χαζούς» που τις πιστεύουν και προβάλλοντας αφ’ υψηλού συνδυασμούς θετικιστικών δεδομένων. Ούτε μπορούμε να αγνοούμε τον βαθύ αντίκτυπο που δεκαετίες νεο-φιλελευθερισμού και υπερ-ατομικισμού από τη μία, και μια κοινή λογική καλλιεργημένη από τον φιλελευθερισμό από την άλλη, είχαν πάνω στις κοσμοθεωρίες των ανθρώπων γενικότερα και της αριστεράς ειδικότερα, τόσο ώστε ένας πατερναλιστικός κρατισμός να προβάλει ως η μόνη πιθανή διαχείριση της κρίσης. Αυτά τα δύο στοιχεία θρέφουν το ένα το άλλο, και μάλιστα, τα κρατικίστικα κατάλοιπα μιας θρυμματισμένης φιλελεύθερης κοινής λογικής προσδίδουν την απαραίτητη κάλυψη για κρατική αυθαιρεσία, στρώνοντας τον δρόμο για μια ομαλή ολίσθηση στο φασισμό.

Αυτο-μόρφωση και συλλογική χειραφέτηση

Συμπερασματικά, χωρίς ένα πρόγραμμα πολιτικής εκπαίδευσης, δεν έχουμε καμία αυτοπροστασία απέναντι στην ιδεολογική ηγεμονία του κράτους, του κεφαλαίου και της πατριαρχίας – οι κοσμοθεωρίες τους εμφανίζονται σχεδόν αυθόρμητα ως και δικές μας. Εμείς, ως ήδη πολιτικοποιημένα, ριζοσπαστικά και επαναστατικά υποκείμενα, χρειάζεται να προσφέρουμε εργαλεία ώστε να ξεπηδήσουν γνήσιες κριτικές κοσμοθεωρίες από τα συντρίμμια της φιλελεύθερης κοινής λογικής που την έχει ήδη ξεπεράσει η πραγματικότητα της πανδημίας. Χρειάζεται να αναπτύξουμε μέσα μας και ανάμεσά μας, το απαραίτητο σθένος όσον αφορά τις πεποιθήσεις μας και τις δυνατότητές μας για αυτόνομη δράση και για κριτική κατανόηση του υπάρχοντος συστήματος, να οργανώσουμε την δική μας απάντηση, και αυτό αναγκαστικά προκύπτει από αυθεντικά επαναστατικές κοσμοθεωρίες που στοχεύουν ευθέως πέρα από την σημερινή συνθήκη των πραγμάτων.

Αλλά είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι ο ρόλος μας δεν είναι να πούμε στους ανθρώπους τι πρέπει να σκεφτούν: είναι να τους παράσχουμε τα επιμορφωτικά εργαλεία ώστε οι άνθρωποι να απελευθερώσουν τους εαυτούς τους και τους γύρω τους. Για να παραφράσουμε τον Αντόνιο Γκράμσι, ο καθένας/καθεμία είναι διανοούμενος, ο καθένας/καθεμία είναι φιλόσοφος, αν μόνο τού/τής δώσουμε την ευκαιρία. Τώρα, με εκατομμύρια ανθρώπους απομονωμένους στο σπίτι, μπερδεμένους και θυμωμένους με την κατάσταση, και με αρκετό χρόνο στη διάθεσή τους για να το σκέφτονται, υπάρχει η δυναμική για εκατοντάδες χιλιάδες, ακόμα και για εκατομμύρια φιλοσόφους να ξεπηδήσουν από την πανδημία εξοπλισμέν@ με ριζοσπαστικές κοσμοθεωρίες, με το βλέμμα πέρα από το παρόν σύστημα και να οργανωθούν στην πράξη για έναν άλλο εφικτό κόσμο.

Με όλα αυτά στο μυαλό, τις ερχόμενες μέρες και εβδομάδες η Plan C θα ανεβάσει «σεμινάρια» πάνω σε διαφορετικές θεματικές που πιστεύουμε πως είναι κεντρικές για την ανάπτυξη μιας επαναστατικής κοσμοθεώρησης για τον 21ο αιώνα. Η κάθε θεματική θα συμπεριλαμβάνει ηχητικό και οπτικό υλικό, μερικά κεντρικά κείμενα, μια μικρή εισαγωγή και μερικές προτάσεις προσέγγισης του υλικού. Προτείνουμε στον κόσμο να φτιάξει αυτο-οργανωμένες συλλογικές επιμορφώσεις στις θεματικές που κρίνει πιο σημαντικές και προσθέτουμε παρακάτω και μερικά ελεύθερα εργαλεία για τον συντονισμό διαδικτυακών συναντήσεων.

Στον σχεδιασμό της αυτο-μόρφωσης ή των διαδικτυακών συναντήσεων υπάρχει ίσως ο πειρασμός να προσεγγίσει κανείς τις θεματικές ως «ασκήσεις σκέψης» ή ως μια μέθοδο ατομικιστικής «προσωπικής ανάπτυξης». Η πολιτική εκπαίδευση είναι απαραίτητη για να απελευθερώσουμε την δική μας συλλογική «λογική» από την «κοινή λογική» του συστήματος. Και τούτη η δική μας λογική, η δημοκρατική μας φιλοσοφία, πρέπει να αποδείξει το δίκαιο των ιδεών της στην πράξη, εφαρμόζοντας και αναπτύσσοντας ριζοσπαστικές προοπτικές μέσα από το απτό έργο της χειραφέτησης.

Τώρα είναι η ώρα φίλ@ μας: αυτο-απομόνωση, αυτο-μόρφωση, αυτο-χειραφέτηση!

Εργαλεία

Δωρεάν εναλλακτική στο Zoom και το Skype: https://meet.jit.si

Εργαλεία για τον συντονισμό υλικού, και διαδικτυακών συναντήσεων και συζητήσεων https://discordapp.comhttps://trello.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: