Crack Up! Φεμινισμός, πανδημία και το μέλλον που θα έρθει. Των Luci Cavallero και Veronica Gago

Φωτογραφία: Emiliana Miguelez

[ Δημοσιεύτηκε στις 9 Απριλίου 2020 στα ισπανικά, στις σελίδες Anfibia και El Salto και στις 12 Απριλίου στα ιταλικά στο Dinamo Press απ’ όπου το μετέφρασε η Καλλιόπη Ράπτη ]

Δεν είναι δυνατόν να υποβαθμίσουμε καμία από τις εικόνες πόνου που κυκλοφορούν αυτές τις εβδομάδες. Ο ιός, ταυτόχρονα και σε πλανητικό επίπεδο, επιτάχυνε τη διαδικασία της συνειδητοποίησης ότι ο νεοφιλελευθερισμός δρα ως μηχανισμός θανάτου πάνω σε συγκεκριμένα σώματα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι κάτι καινοφανές. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει ήδη δείξει ότι συμβιώνει εξαιρετικά με μηχανές παραγωγής θανάτου: για παράδειγμα, κατά μήκος των συνόρων ή σε καταυλισμούς προσφύγων, για να αναφέρουμε τις πιο βάναυσες περιπτώσεις. Αλλά τώρα ο ιός, ο οποίος δεν κάνει ταξικές ή εθνικές διακρίσεις, έχει οδηγήσει σε μια γενική πρόβα της νεοφιλελεύθερης ζωής ως θέαμα που το βλέπουμε να συμβαίνει online, με μια νεκροπολιτική καταμέτρηση θυμάτων σε πραγματικό χρόνο.

Στη βάση αυτής της κατάστασης, προέκυψαν δύο προσεγγίσεις, που δεν θεωρούμε επαρκείς. Η πρώτη είναι μια υπόθεση (που διατυπώθηκε από διάφορες πλευρές: από συντάκτες της «Washington Post» έως και καθιερωμένους θεωρητικούς) σύμφωνα με την οποία έχουμε να κάνουμε με μια ταχεία διαδικασία τέλους του καπιταλισμού. Η δεύτερη, αντίθετα, επιμένει στο γεγονός ότι η πανδημία είναι η επιβεβαίωση του ολοκληρωτικού ελέγχου του καπιταλισμού στις ζωές μας.

Θέλουμε να εκφραστούμε στη βάση της δικής μας πρακτικής, ως φεμινιστικού κινήματος, που μας επιτρέπει να αναρωτηθούμε ποιοι είναι οι αγώνες που οδήγησαν στην κρίση της νομιμοποίησης του σύγχρονου νεοφιλελευθερισμού, για να αναδείξουμε, σήμερα κιόλας, τα ανοιχτά πεδία μέσα στην κρίση και, επομένως, τις αναδυόμενες δυναμικές που μπορούν να επιτρέψουν πιθανές διεξόδους.

Θα χρησιμοποιήσουμε λοιπόν τα φεμινιστικά ερμηνευτικά εργαλεία για να κατανοήσουμε το μέλλον που χτίζεται εδώ και τώρα. Μπορεί κανείς να φανταστεί ποια θα ήταν αυτή η πανδημία χωρίς την προηγούμενη πολιτικοποίηση της φροντίδας, χωρίς τον αγώνα για την αναγνώριση των αναπαραγωγικών δραστηριοτήτων και την ενίσχυση των υποδομών που εδραιώθηκαν από την αόρατη εργασία, χωρίς την καταγγελία του δημόσιου και ιδιωτικού χρέους, χωρίς τη δύναμη των αγώνων ενάντια στον εξορυκτισμό και υπέρ της υπεράσπισης του εδάφους ενάντια στη λεηλασία των πολυεθνικών;

Δεν προέκυψαν από το πουθενά το σημερινό γλωσσάριο και οι πρακτικές που διαθέτουμε για να καταγγέλλουμε τις συνέπειες της απογύμνωσης της δημόσιας υγείας, την υπερεκμετάλλευση της επισφαλούς και της μεταναστευτικής εργασίας και την αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας στη διάρκεια του εγκλεισμού. Τα κοινωνικά κινήματα, σε παγκόσμιο επίπεδο, βρίσκονται σε εγρήγορση, διότι στο τέλος της πανδημίας κινδυνεύουμε να βρεθούμε ακόμη πιο χρεωμένοι εξαιτίας των συσσωρευμένων ενοικίων και των εξόδων που πρέπει να κάνουμε για τα είδη διατροφής –το κόστος των οποίων συνεχίζει να αυξάνεται–, και με ακόμη μεγαλύτερο δημόσιο χρέος, σε περίπτωση που τα κράτη θα αποφασίσουν να διασώσουν τις τράπεζες.

Καταγγέλλονται καθημερινά τάσεις αυστηροποίησης, μέσα σε αυτήν την περίοδο της κρίσης, των πολιτικών ασφαλείας και επίσης των ρατσιστικών και μιλιταριστικών πολιτικών. Είναι επομένως απαραίτητο να κατονομάσουμε ρητά τους αγώνες που εδώ και τώρα διαπερνούν την κρίση και να προβάλουμε τις διεκδικήσεις των φεμινισμών και των κινημάτων ενάντια στην επισφάλεια γενικότερα. Και τέλος, πρέπει να επιμείνουμε στο γεγονός ότι αν ο κόσμος αλλάζει, είναι διότι, όπως διαβάζουμε σε μερικούς τοίχους, η λεγόμενη κανονικότητα ήταν και εξακολουθεί να παραμένει το πρόβλημα.

Θέλουμε, επομένως, να προτείνουμε μια σειρά από σημεία που επικαιροποιούν μια ανοιχτή, συλλογική ατζέντα που υπήρχε πριν από την πανδημία και που μας χρησιμεύει ως ένας κοινός πόρος για να αναπνέουμε και να φανταζόμαστε την διέξοδο.

Επέκταση της καραντίνας στο χρηματοοικονομικό σύστημα

Όσο ο αριθμός των κρουσμάτων του ιού αυξανόταν, τα χρηματιστήρια σε όλο τον κόσμο κατέρρεαν. Ακόμα μια φορά, το χρηματοπιστωτικό σύστημα αποκάλυψε την εξάρτησή του από την εργασιακή δύναμη, όταν πρέπει να εξαγάγει αξία. Οι υπέρ της λιτότητας κυβερνήσεις στην Ευρώπη άλλαξαν ταχέως τις πολιτικές τους αυξάνοντας τις κοινωνικές δαπάνες έκτακτης ανάγκης, ενισχύοντας, παράλληλα, τον εθνικιστικό τους χαρακτήρα και τις πολιτικές ασφαλείας. Στην Αργεντινή, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης άλλαξε τη διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους με το ΔΝΤ – ενώ το ίδιο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, μαζί με την Παγκόσμια Τράπεζα, ζήτησαν την ελάφρυνση του χρέους ορισμένων χωρών για να αμβλύνουν τις επιπτώσεις της πανδημίας. Οι τελευταίες αυτές θέσεις, όμως, δεν παρακάμπτουν το πρόβλημα του δημόσιου και του ιδιωτικού χρέους. Υπογραμμίζουν μάλλον την ανάγκη επέκτασης της χρηματοοικονομικής καραντίνας (και) πέρα από την πανδημία.

Μια εβδομάδα πριν γίνει γνωστό το πρώτο κρούσμα του κοροναϊού στην Αργεντινή, οι φεμινίστριες διαδηλώσαμε με ένα πανό που έλεγε «Εσείς μας χρωστάτε!» και «Ζωντανές, ελεύθερες και ξεχρεωμένες μας θέλουμε!» φωτογραφίζοντας αυτό που τώρα έχει γίνει κοινή λογική: πως το κεφάλαιο εκμεταλλεύεται τις επισφαλείς ζωές μας είτε έχουμε μισθό είτε δεν έχουμε.

Γνωρίζουμε ότι ένα από τα διακυβεύματα σε αυτήν την κρίση είναι η επανεκκίνηση του ιδιωτικού χρέους ως τρόπου συμπλήρωσης των ανεπαρκών εισοδημάτων για την πληρωμή του ενοικίου, το οποίο πολλοί δεν θα είναι σε θέση να πληρώσουν, επειδή θα πρέπει να ξοδέψουν αυτά τα χρήματα για να αγοράσουν όλο και πιο ακριβά τα τρόφιμα ή να πληρώσουν τις δημόσιες υπηρεσίες. Ένας νέος κύκλος χρέους ήταν αυτό που είχαν προτείνει η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες ως «λύση» για την ανάκαμψη της κατανάλωσης μετά την κρίση του 2008. Θα έχουμε τη δυνατότητα να διασφαλίσουμε ότι μια τέτοια «διέξοδος» δεν θα επιλεγεί και αυτή τη φορά;

Με αφορμή μια σειρά από συγκεκριμένες διεκδικήσεις των κοινωνικών κινημάτων, μερικές κυβερνήσεις μετέθεσαν χρονικά την πληρωμή των προσωπικών και ενυπόθηκων δανείων, ανέστειλαν τις εξώσεις και διέθεσαν έκτακτο εισόδημα για την καραντίνα. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι τι θα συμβεί μόλις τροποποιηθούν τα μέτρα απομόνωσης και, κυρίως, όταν δεν θα είναι δυνατόν να αποφευχθεί η δημιουργία νέου χρέους για να ξεπεραστεί η κρίση.

Είναι φανερή η διένεξη που υφίσταται σχετικά με τον προορισμό και το ύψος των κοινωνικών δαπανών. Έχοντας νομιμοποιηθεί ως έκτακτες δαπάνες για την υγεία λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, δεν θα πρέπει να απομονωθούν ως έκτακτα μέτρα, αντιθέτως, θα πρέπει να αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος μιας αναγκαίας και επείγουσας αναδιοργάνωσης του προϋπολογισμού των δημόσιων πόρων και του αναπροσανατολισμού του φορολογικού συστήματος.

Γνωρίζουμε ότι τα κοινωνικά επιδόματα, τα οποία φαίνονται ως απλές χρηματικές μεταφορές, είναι φορτισμένα με ηθικές αξίες που νομιμοποιούν ή απονομιμοποιούν μορφές ζωής. Από το στερεότυπο ότι οι επιδοτήσεις επιβραβεύουν την «τεμπελιά» (μια συζήτηση που χρονολογείται από τον 18ο αιώνα) μέχρι τα έμφυλα καθήκοντα, που συνδυάζονται με περικοπές του προϋπολογισμού, μπορούμε να δούμε ποιος πληθυσμός επιλέγεται κάθε φορά για να επωμισθεί τις στερήσεις και την τιμωρία.

Τώρα, μπροστά στην παγκόσμια αναστολή της λιτότητας ως επείγον μέτρο, η διαμάχη εκτυλίσσεται γύρω από τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να προσδιοριστεί πολιτικά σε ποιον θα χορηγηθεί η βοήθεια και γύρω από το πώς θα αποτραπεί ένας παροδικός μόνον χαρακτήρας της. Η μάχη για τις δημόσιες δαπάνες δεν είναι παρά μια μάχη για την αναδιανομή του πλούτου.

Η κατάρρευση αποτρέπεται (προς το παρόν) από τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες στον τομέα της υγείας και από τα δίκτυα και τις λαϊκές οργανώσεις που παράγουν από μάσκες έως και αλυσίδες διανομής τροφίμων. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε τη δυνατότητα να αμφισβητήσουμε τoν ταξικό διαχωρισμό της πρόσβασης στην υγεία. Διακυβεύεται επίσης μια πιο συνολική έννοια της εργασίας, της παραγωγής αξίας, όπως επίσης και το ποιοι τρόποι ζωής χρειάζονται βοήθεια, φροντίδα και εισόδημα.

Με αυτή την έννοια αντιλαμβανόμαστε τις διεκδικήσεις για ένα βασικό, καθολικό εισόδημα, ένα εισόδημα φροντίδας, και αυτό που γενικότερα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «φεμινιστικός μισθός». Όλα αυτά είναι μέτρα που, για να είναι αποτελεσματικά, πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη διεύρυνση των δημόσιων υπηρεσιών.

Ο οικιακός χώρος ως εργαστήριο του κεφαλαίου

Η καθυστέρηση μερικών κυβερνήσεων να κηρύξουν καραντίνα ή η περιφρόνηση, από άλλες, της σοβαρότητας της πανδημίας καθόρισαν πολιτικά σενάρια πολύ διαφορετικά μεταξύ τους. Υπάρχουν πολιτικοί αρχηγοί οι οποίοι με μια περφόρμανς παρακμιακής αρρενωπότητας στοιχημάτισαν στον κοινωνικό μαλθουσιανισμό με καταστροφικές συνέπειες – όπως είδαμε στις ΗΠΑ, στη Μεγάλη Βρετανία και όπως αναμένεται στη Βραζιλία και την Ινδία.

Κάθε μία από αυτές τις απαντήσεις θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια ιδιαίτερη σύζευξη μεταξύ του διαρκώς θνήσκοντος νεοφιλελευθερισμού και κάποιων μορφών φασισμού που σπεύδουν να τον σώσουν.

Υπάρχουν άλλοι πρόεδροι που απέρριψαν μέτρα ασφαλείας για τους εργαζόμενους – όπως στη Χιλή, τον Ισημερινό και, μέχρι ενός ορισμένου σημείου, την Ιταλία. Στην Αργεντινή, αντιθέτως, η κυβέρνηση ενήργησε εκ των προτέρων με υγειονομικά και οικονομικά μέτρα για να περιορίσει τις επιπτώσεις της πανδημίας. Η καραντίνα ως δημόσιο μέτρο λειτουργεί αποτελεσματικά σε σχέση με τη μείωση του αριθμού των καθημερινών κρουσμάτων, σε μια χώρα όπου το σύστημα υγείας έχει καταστραφεί εδώ και χρόνια από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές.

Από την άλλη πλευρά, όπως επιμένει να τονίζει η φεμινιστική οπτική, γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλαπλές μορφές καραντίνας, κατανεμημένες ανάλογα με το φύλο, την τάξη και τη φυλή και, επιπλέον, ότι δεν έχουν όλα τα σώματα την ίδια δυνατότητα να μένουν στο σπίτι, και επίσης γνωρίζουμε ότι η απομόνωση για πολλές σημαίνει σεξιστική κακοποίηση.

Σε αυτό το πλαίσιο αναδύεται η πολυπλοκότητα –που αναδείχτηκε από τα κάτω– της σημασίας των γενικών μέτρων υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Υπό αυτό το πρίσμα, βλέπουμε πώς διασυνδέονται οι αγώνες για το δικαίωμα στέγασης και δείχνουν την πολυπλοκότητά τους σε συνδυασμό με τις καταγγελίες για την αύξηση της σεξιστικής βίας. Το ρεκόρ των γυναικοκτονιών στην εποχή της καραντίνας δείχνει κάτι που ήδη είχαμε διαγνώσει: την «έκρηξη των σπιτιών», ένα πραγματικό πεδίο πολέμου για πολλές γυναίκες, λεσβίες, παρενδυτικ@ και τρανς που επιδιώκουν τρόπους διαφυγής και που τώρα, λόγω του ιού, περνούν 24 ώρες την ημέρα με τους κακοποιητές τους.

Η «θορυβώδης» φεμινιστική κινητοποίηση (ruidazo”[1]) στην Αργεντινή, στις 30 Μαρτίου, έκανε να ακουστεί αυτή η κουφή βία. Χτυπούσαν τις κατσαρόλες, όπως σε κάθε cacerolazo[2], στους στενούς διαδρόμους των σπιτιών, στα μπαλκόνια και στις αυλές, επινοώντας τρόπους διαμαρτυρίας για να δηλώσουν πως η καραντίνα δεν είναι συνώνυμο της απομόνωσης.

Γιατί το σπίτι δεν μπορεί να είναι ούτε χώρος κερδοσκοπικής επένδυσης ακινήτων ούτε χώρος σεξιστικής βίας. Όταν τελειώσει αυτή η πανδημία, θα παραμείνει ανοιχτός ο ορίζοντας της σχέσης ανάμεσα στον αγώνα για το δικαίωμα στη στέγαση και ενός βαθύτερου ερωτήματος: πού, πώς και με ποιον θέλουμε να ζήσουμε; Τι σημαίνει να παράγουμε μια φεμινιστική χωρικότητα που, ενώ προβληματοποιεί την υπόδειξη του hashtag «μένουμεστοσπίτι», που επιβάλλουν οι κυβερνήσεις, δεν αντιπροτείνει μόνο την κατασκευή καταφυγίων ως εναλλακτική της σεξιστικής βίας;

Και εδώ το ερώτημα που επαναλαμβάνεται είναι: γιατί το σπίτι γίνεται το συνώνυμο της ετεροφυλόφιλης πυρηνικής οικογένειας; Ακριβώς σε αυτό το είδος οικογενειών συνέβησαν 12 γυναικοκτονίες τις πρώτες δέκα ημέρες της καραντίνας. Αυτοί οι προβληματισμοί αφθονούν χάρη στη φεμινιστική πολιτικοποίηση που τους ανέδειξε από την πρώτη στιγμή, απο-εξιδανικεύοντας την ίδια την έννοια του οικιακού χώρου ως ασφαλούς τόπου.

Θέλουμε, όμως, να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα και να αναρωτηθούμε πώς το κεφάλαιο θα εκμεταλλευτεί αυτά τα μέτρα περιορισμού για την αναδιάρθρωση των μορφών εργασίας, των τρόπων κατανάλωσης και των σχέσεων μεταξύ φύλου και γένους. Πιο συγκεκριμένα: βρισκόμαστε μπροστά σε μια αναδιάρθρωση των ταξικών σχέσεων που καταλαμβάνει, ως κύρια σκηνή, το πεδίο της αναπαραγωγής; Η πολιτικοποίηση του οικιακού χώρου είναι μια φεμινιστική κατάκτηση. Είπαμε ότι εκεί μέσα παράγεται η αξία, ότι το έργο φροντίδας είναι ιστορικά αόρατο και ωστόσο αναγκαίο, ότι ο περιορισμός μέσα στους τέσσερις τοίχους είναι μια ιεραρχική πατριαρχική εντολή. Μπορούμε να το ερμηνεύσουμε αυτό ως μια επιδίωξη του κεφαλαίου να χρησιμοποιήσει αυτήν την κρίση υπερ-εκμεταλλευόμενο τον οικιακό χώρο;

Μήπως η επιταγή της τηλεργασίας, της εκπαίδευσης στο σπίτι, του γραφείου-σπίτι, μεγιστοποιεί την απαίτηση παραγωγικότητας αυτού του σπιτιού-εργοστασίου που λειτουργεί μέσα στους τέσσερις τοίχους, όλες τις μέρες της εβδομάδας και με ένα ωράριο χωρίς όρια; Ποιος μπορεί να μας διαβεβαιώσει ότι, μόλις περάσει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την υγεία, αυτές οι επιθέσεις στην εργασιακή ευελιξία, οι οποίες εξατομικεύουν τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες, και επιτείνουν περαιτέρω την επισφάλειά τους, θα υποχωρήσουν;

Ας επιστρέψουμε λοιπόν στην ερώτησή μας: για ποιο είδος σπιτιού μιλάμε; Για σπίτια με λίγο χώρο, κορεσμένα από οικογενειακές υποχρεώσεις, τα οποία τώρα πρέπει να μετατραπούν σε παραγωγικούς χώρους για εργασίες που μέχρι πρόσφατα γινόντουσαν σε γραφεία, εργοστάσια, καταστήματα, σχολεία και πανεπιστήμια.

Υπάρχει μια απαίτηση για υπερδραστηριότητα ενώ, την ίδια στιγμή, κινούμαστε όλο και λιγότερο. Το κεφάλαιο ελαχιστοποιεί τα κόστη του: εμείς, εργαζόμενοι και εργαζόμενες, πληρώνουμε το ενοίκιο και τις υπηρεσίες του «δικού μας» χώρου εργασίας. Η δική μας κοινωνική αναπαραγωγή, εάν «δεν έχουμε ανάγκη» μεταφοράς για να πάμε στη δουλειά, κοστίζει λιγότερο. Στο μεταξύ, η επ’ αμοιβή παροχή υπηρεσιών στο σπίτι (delivery) μέσα από τις πλατφόρμες δεν είναι ασφαλής.

Αλλά ακόμη και ο οικιακός χώρος υπερβαίνει τα σπίτια: αποτελείται από κοινοτικούς χώρους και γειτονιές (χώροι που γίνονται αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης στη διάρκεια της κρίσης), που επινοούν δίκτυα με λιγοστούς πόρους και που εδώ και πολύ καιρό μας μιλούν για μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Η φεμινιστική ανάλυση της εργασίας ως δυνατότητα συνολικής αντι-νεοφιλελεύθερης ερμηνείας

Η καραντίνα διευρύνει τη σκηνή της κοινωνικής αναπαραγωγής, δηλαδή το προφανές της υποδομής που υποστηρίζει τη συλλογική ζωή, καθώς και της επισφάλειας με την οποία αυτή επιφορτίζεται. Ποιες εργασίες καθιστούν δυνατή την καραντίνα; Όλες οι εργασίες που αφορούν τη φροντίδα, την καθαριότητα και τη συντήρηση, οι πολλαπλές δραστηριότητες του συστήματος υγείας και της γεωργίας αποτελούν σήμερα την αναγκαία υποδομή. Ποιο είναι το κριτήριο για να διακηρυχθούν ως τέτοιες; Αυτές οι εργασίες εκφράζουν το όριο του κεφαλαίου: αυτό το οποίο η κοινωνική ζωή δεν μπορεί να παρακάμψει για να συνεχίσει να προχωρά.

Υπάρχει επίσης ο ευρύς τομέας του εφοδιασμού καθώς επίσης και ο τομέας του καπιταλισμού των πλατφορμών, ο οποίος, παρ’ όλο που εμπιστεύεται τη μεταφυσική των αλγορίθμων και του GPS, υποστηρίζεται από συγκεκριμένα σώματα. Αυτά τα σώματα, συνήθως μετανάστες και μετανάστριες, είναι εκείνα που διασχίζουν την έρημη πόλη, εκείνα που επιτρέπουν –εκθέτοντας τον εαυτό τους– να υποστηρίζουν και να τροφοδοτούν τα καταφύγια πολλών από εμάς.

Πρόκειται για τομείς που έχουν τα χαρακτηριστικά της θηλυκοποιημένης και επισφαλούς εργασίας. Ιστορικά υποτιμημένες δραστηριότητες, κακοπληρωμένες, μη αναγνωρισμένες ή άμεσα δηλωμένες ως μη-εργασία, αποκαλύπτονται τώρα ως η μόνη αναντικατάστατη υποδομή.

Πρόκειται για ένα είδος ανατροπής της «ομελέτας» της αναγνώρισης. Σε αυτήν την περίπτωση, η κοινοτική εργασία παίζει θεμελιώδη ρόλο: από τα κέντρα υγείας έως τη συλλογή απορριμμάτων, από τις κοινοτικές τραπεζαρίες έως τα νηπιαγωγεία, έχουν αντικαταστήσει όλα αυτά, που στη συνέχεια ιδιωτικοποιήθηκαν, απαλλοτριώθηκαν, απο-χρηματοδοτήθηκαν. Αυτές οι δραστηριότητες είναι σε τέτοιο βαθμό αναντικατάστατες που σε πολλές γειτονιές ήταν αδύνατο να φανταστεί κανείς μια καραντίνα που συνεπάγεται την οικιακή απομόνωση, εξ ου και η προώθηση του συνθήματος «Μείνε στη γειτονιά σου».

Αυτές οι συλλογικές υποδομές είναι τα αληθινά υφάδια της αλληλεξάρτησης, σε αυτές ανατίθεται η αναπαραγωγή ενώ την ίδια στιγμή εξακολουθούν να είναι απαξιωμένες. Εάν αυτό ήταν, μέχρι τώρα, ξεκάθαρο στις χώρες του τρίτου κόσμου, σήμερα η σκηνή αυτή επεκτείνεται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το φεμινιστικό κίνημα, τα τελευταία χρόνια, έχει καλλιεργήσει την αναγνώριση αυτών των δραστηριοτήτων προωθώντας διεθνείς απεργίες και εμβαθύνοντας τους προβληματισμούς που κατέδειξαν την επισφάλεια ως μια συγκεκριμένη οικονομία της βίας. Σήμερα αυτή η διαπίστωση βρίσκεται στις πρώτες σελίδες των εφημερίδων σε όλο τον πλανήτη.

Ξεκινώντας από αυτήν την διαπίστωση, είναι απαραίτητο να σκεφτούμε την παγκόσμια αναδιοργάνωση των εργασιών αυτών –την αναγνώρισή τους, τους μισθούς και τις ιεραρχίες– κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία. Με άλλα λόγια: η πανδημία μπορεί επίσης να είναι μια γενική δοκιμή μιας διαφορετικής οργάνωσης της εργασίας.

Δεν μπορούμε να είμαστε αφελείς επ’ αυτού. Οι συσχετισμοί δυνάμεων δεν μας επιτρέπουν να θεωρούμε κανέναν θρίαμβο δεδομένο. Θα επιδιώξουν να επιλύσουν την κρίση νομιμότητας του νεοφιλελευθερισμού με περισσότερο φασισμό: περισσότερο φόβο, περισσότερη απειλή από τον άλλο, ως εχθρό, και οτιδήποτε θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια παρανοϊκή επεξεργασία της αβεβαιότητας που όλοι μοιραζόμαστε.

Η απεργία ως αντικείμενο διαμάχης – ή ποιος έχει τη δύναμη να «απεργεί»

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η επιβράδυνση που επέβαλε στον κόσμο η πανδημία μοιάζει σαν το ομοίωμα μιας «απεργίας». Μετά την τεράστια διεθνή φεμινιστική απεργία στη Λατινική Αμερική (στην Ιταλία δεν μπόρεσαν να την κάνουν εξαιτίας του  κοροναϊού, ενώ στην Ισπανία οι φεμινίστριες κατηγορήθηκαν επειδή την έκαναν), αυτή η «αντιστροφή» της παύσης, του εγκλεισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν παύει να εντυπωσιάζει. Και παρ’ όλα αυτά, η πανδημία δεν σταματά να κατακλύζεται, στο εσωτερικό της, από εκκλήσεις για απεργία: από τους/τις ενοικιαστ@, από τους/τις εργαζόμενους-ες στην Amazon, από τους εργαζόμενους στη μεταλλοβιομηχανία στην Ιταλία, από τους/τις εργαζόμενους-ες στον τομέα της υγείας από τους/τις φοιτητ@ς.

Όπως έχουν επιβεβαιώσει οι φεμινίστριες της Coordinadora 8Μ της Χιλής, είναι αναγκαία μια απεργία για τις εργασίες που δεν θεωρούνται απαραίτητες για την αναπαραγωγή της ζωής.

Χωρίς αμφιβολία, η απεργία στις μέρες του κοροναϊού είναι ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα. Από τη μία πλευρά, όπως ήδη αναφέρθηκε, σε αυτήν την «απεργία» των παγκόσμιων θηλυκοποιημένων δραστηριοτήτων –εκείνων που έγιναν ορατές με τη φεμινιστική απεργία– αυτοί είναι οι μόνοι τομείς που πιστεύεται ότι δεν μπορούν να απεργήσουν. Και σήμερα είναι πιο φανερό από ποτέ. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η ανάγκη της απεργίας όσον αφορά το εισόδημα: ενοίκια, υποθήκες, βασικές υπηρεσίες, τόκοι χρέους. Μπροστά στις απολύτως αναγκαίες δραστηριότητες, οι εισοδηματίες από χρηματοοικονομικές επενδύσεις και από επενδύσεις στην αγορά ακινήτων πρέπει να σταματήσουν να εξάγουν αξία και να στηρίζονται σε υποσχέσεις για μελλοντική λιτότητα.

Το πεδίο μάχης του κεφαλαίου ενάντια στη ζωή θα καθοριστεί στη βάση της δικής μας συλλογικής ικανότητας να αναστείλουμε την εξαγωγή εισοδήματος (από τον χρηματοοικονομικό τομέα, από τον τομέα της αγοράς ακινήτων, από τις πολυεθνικές αγρο-επιχειρήσεις που είναι υπεύθυνες για την οικολογική κατάρρευση) και να τροποποιήσουμε τις φορολογικές δομές.

Αυτό δεν είναι ένα αφηρημένο πεδίο μάχης. Αποτελεί τη σύνθεση όλων των αγώνων μέσα στην κρίση, ενυπάρχει σε κάθε συγκεκριμένη πρωτοβουλία. Η πρόκληση βρίσκεται στη σύνδεση των διεκδικήσεων που αναδύονται στους διάφορους χώρους και στη μετατροπή τους σε έναν ορίζοντα για το μέλλον, εδώ και τώρα.


[1] Ruidazo (προέλευση: ruido= θόρυβος, φασαρία): θορυβώδης, είναι μια νέα κινηματική λέξη, που επινοήθηκε από το φεμινιστικό κίνημα στη Λατινική Αμερική και περιγράφει τον θορυβώδη τρόπο διαμαρτυρίας.

[2] cacerolazo: συλλογική διαμαρτυρία που χρησιμοποιεί σκεύη κουζίνας για να προκαλέσει θόρυβο.

One thought on “Crack Up! Φεμινισμός, πανδημία και το μέλλον που θα έρθει. Των Luci Cavallero και Veronica Gago

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: